ตัวอักษรจีนและพินอินคืออะไร พร้อมวิธีอ่านพยัญชนะ สระ และวรรณยุกต์ภาษาจีน

บทความนี้อธิบาย ตัวอักษรจีน และระบบ พินอินจีน ตั้งแต่พื้นฐาน — ตัวอักษรจีนคืออะไร พินอินใช้อย่างไร พยัญชนะและสระในระบบพินอิน รวมถึง วรรณยุกต์ภาษาจีน ทั้ง 4 เสียง พร้อมตัวอย่างและข้อควรระวัง เหมาะสำหรับผู้เริ่มต้นเรียนภาษาจีนที่อยากวางรากฐานการออกเสียงให้ถูกต้องตั้งแต่แรก

ตัวอักษรจีนคืออะไร

ลักษณะของตัวอักษรจีน

ตัวอักษรจีนเป็นระบบอักษรภาพที่สื่อความหมายผ่านสัญลักษณ์ ไม่ได้สะกดเสียงโดยตรงเหมือนภาษาอังกฤษหรือภาษาไทย

ตัวอักษรจีน (汉字 / Hànzì) เป็นอักษรภาพ (Logographic script) ซึ่งหมายความว่าแต่ละตัวอักษรสื่อความหมายในตัวเอง ไม่ได้ระบุเสียงอ่านโดยตรงเหมือนตัวอักษรละตินในภาษาอังกฤษ ตัวอักษรจีนหนึ่งตัวอาจเป็นหนึ่งคำหรือส่วนประกอบของคำก็ได้ เช่น 山 แปลว่าภูเขา, 水 แปลว่าน้ำ, 人 แปลว่าคน

ทำไมผู้เรียนต้องรู้จักระบบช่วยอ่านตัวอักษรจีน

เพราะตัวอักษรจีนไม่ได้บอกเสียงอ่านชัดเจนในตัวเอง จึงต้องใช้ระบบสัทอักษรช่วยฝึกออกเสียง

ต่างจากภาษาไทยหรืออังกฤษที่ตัวอักษรบอกเสียงอ่านได้โดยตรง ตัวอักษรจีนไม่มีคุณสมบัตินี้ ผู้เรียนภาษาจีนจึงต้องอาศัยระบบสัทอักษรเพื่อเรียนรู้เสียงอ่านของตัวอักษรแต่ละตัว โดยเฉพาะในช่วงเริ่มต้น

ความสำคัญของตัวอักษรจีนต่อการเรียนภาษาจีน

การเข้าใจตัวอักษรจีนช่วยให้เรียนคำศัพท์ อ่านประโยค และจดจำความหมายของคำภาษาจีนได้ดีขึ้น

แม้ตัวอักษรจีนจะดูซับซ้อน แต่ก็มีองค์ประกอบย่อย (部首 / Bùshǒu — ส่วนหัว) ที่ซ้ำกันในตัวอักษรหลายตัว การเรียนรู้ส่วนหัวเหล่านี้ช่วยให้เดาความหมายของคำใหม่ได้ง่ายขึ้น และช่วยให้จำตัวอักษรได้อย่างเป็นระบบ

สัทอักษรภาษาจีนคืออะไร

ความหมายของสัทอักษรภาษาจีน

สัทอักษรคือระบบสัญลักษณ์ที่ใช้แทนเสียงอ่านของภาษาจีน เพื่อช่วยให้ผู้เรียนออกเสียงได้ถูกต้อง

สัทอักษรภาษาจีน คือระบบที่สร้างขึ้นมาโดยเฉพาะเพื่อบอกวิธีออกเสียงตัวอักษรจีนแต่ละตัว เปรียบได้กับ “คำอ่าน” ในภาษาไทย แต่มีความเป็นระบบและมาตรฐานมากกว่า

สัทอักษรจีนที่ใช้ในปัจจุบัน

ระบบที่พบได้บ่อยคือจู้อินและพินอิน ซึ่งใช้ช่วยอ่านเสียงภาษาจีนกลาง

ความแตกต่างระหว่างตัวอักษรจีนกับสัทอักษร

ตัวอักษรจีนใช้แทนความหมาย ส่วนสัทอักษรใช้แทนเสียงอ่าน

ตัวอย่างเช่น ตัวอักษรจีน 马 (แปลว่าม้า) — ตัวอักษรจีนบอกความหมาย ส่วนพินอิน mǎ บอกวิธีออกเสียง ทั้งสองส่วนต้องเรียนควบคู่กันจึงจะสื่อสารได้จริง

ดูข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับอักษรจีนกลางได้ที่ อักษรจีนกลางที่ใช้ในสิ่งพิมพ์

จู้อินคืออะไร

ความหมายของ Zhuyin

จู้อินเป็นระบบสัญลักษณ์แทนเสียงภาษาจีนกลางที่นิยมใช้ในไต้หวัน

จู้อิน (注音符號 / Zhùyīn Fúhào) หรือที่รู้จักกันในชื่อ “Bopomofo” มาจากพยัญชนะสี่ตัวแรกของระบบ ได้แก่ ㄅ (bo), ㄆ (po), ㄇ (mo), ㄈ (fo) พัฒนาขึ้นในช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 20 และยังคงใช้เป็นระบบหลักในไต้หวันจนถึงปัจจุบัน

ส่วนประกอบของจู้อิน

ประกอบด้วยพยัญชนะต้น เสียงตรงกลาง และสระ

จู้อินมีสัญลักษณ์ทั้งหมด 37 ตัว แบ่งเป็นพยัญชนะต้น 21 ตัว สระ 13 ตัว และเสียงกลาง 3 ตัว นอกจากนี้ยังมีเครื่องหมายวรรณยุกต์ 4 แบบ (บวกเสียงเบา) ที่วางไว้มุมขวาบนของสัญลักษณ์

จู้อินเหมาะกับผู้เรียนกลุ่มใด

เหมาะกับผู้เรียนภาษาจีนแบบไต้หวันหรือผู้ที่ต้องการเข้าใจระบบการออกเสียงอีกแบบหนึ่งนอกเหนือจากพินอิน

สำหรับผู้เรียนในประเทศไทยที่ต้องการสื่อสารกับคนจีนแผ่นดินใหญ่หรือใช้ภาษาจีนในบริบทสากล พินอินเป็นตัวเลือกที่เหมาะสมกว่า เพราะเป็นมาตรฐานที่ใช้กันทั่วโลก

พินอินคืออะไร

ความหมายของ Pinyin

พินอินคือระบบถอดเสียงภาษาจีนกลางด้วยตัวอักษรละติน เพื่อช่วยอ่านและออกเสียงคำจีน

พินอิน (拼音 / Pīnyīn) แปลตรงตัวว่า “การสะกดเสียง” พัฒนาขึ้นในช่วงทศวรรษ 1950 โดยรัฐบาลจีน และถูกรับรองโดยองค์การมาตรฐานสากล (ISO) ในปี 1982 ทำให้กลายเป็นระบบถอดเสียงภาษาจีนกลางที่ใช้กันทั่วโลกในปัจจุบัน

ทำไมพินอินจึงสำคัญสำหรับผู้เริ่มเรียนภาษาจีน

พินอินช่วยให้ผู้เรียนอ่านเสียงของตัวอักษรจีนได้ แม้ยังจำตัวอักษรจีนไม่ได้ทั้งหมด

ประโยชน์หลักของพินอิน: ช่วยให้ผู้เรียนใหม่เริ่มพูดภาษาจีนได้ทันทีโดยไม่ต้องรอจำตัวอักษรหลายพันตัว ซึ่งต้องใช้เวลานาน — พินอินจึงเป็นสะพานเชื่อมระหว่างผู้เรียนกับภาษาจีน

องค์ประกอบหลักของพินอิน

ประกอบด้วยพยัญชนะต้น สระ และเครื่องหมายวรรณยุกต์

พยางค์ภาษาจีนหนึ่งพยางค์ในระบบพินอินประกอบด้วย: Initials (พยัญชนะต้น) + Finals (สระ/เสียงท้าย) + Tone mark (เครื่องหมายวรรณยุกต์) เช่น mā = m (พยัญชนะต้น) + a (สระ) + เครื่องหมายวรรณยุกต์ที่ 1

พยัญชนะในระบบพินอิน

พยัญชนะต้นภาษาจีนคืออะไร

พยัญชนะต้นคือเสียงที่ปรากฏต้นพยางค์ของคำภาษาจีนกลาง

ภาษาจีนกลางมีพยัญชนะต้น (Initials) ทั้งหมด 21 ตัว แต่ละตัวออกเสียงต่างจากภาษาอังกฤษในบางตัว ทำให้ต้องฝึกแยกเสียงอย่างระมัดระวัง

ตัวอย่างพยัญชนะพินอินที่ใช้บ่อย

เช่น b, p, m, f, d, t, n, l, g, k, h, j, q, x, zh, ch, sh และ r

ข้อควรระวังในการออกเสียงพยัญชนะพินอิน

พยัญชนะบางตัวออกเสียงไม่ตรงกับภาษาอังกฤษ จึงควรฝึกเทียบเสียงและฟังตัวอย่างจากเจ้าของภาษา

ระวัง: ตัวอักษร x ในพินอินออกเสียงคล้าย “เซ” ไม่ใช่ “เอ็กซ์” แบบภาษาอังกฤษ และ q ออกเสียงคล้าย “ชี” ไม่ใช่ “คิว” — การอ่านพินอินตามเสียงภาษาอังกฤษจะทำให้ออกเสียงผิด

ดูคู่มือพินอินฉบับละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ พินอินจีนสำหรับผู้เริ่มต้น

สระในระบบพินอิน

สระพินอินคืออะไร

สระหรือ Finals คือเสียงส่วนท้ายของพยางค์ อาจเป็นสระเดี่ยว สระผสม หรือเสียงที่ประกอบกับพยัญชนะท้าย

ในระบบพินอิน “Finals” หรือเสียงท้ายพยางค์แบ่งออกเป็น 3 กลุ่มหลัก ได้แก่ สระเดี่ยว (Simple Finals), สระผสม (Compound Finals) และเสียงที่มีพยัญชนะท้าย (Nasal Finals เสียง -n และ -ng)

สระเสียงเดี่ยวในพินอิน

เช่น a, o, e, i, u, ü และเสียงสระพื้นฐานอื่น ๆ ที่ใช้สร้างพยางค์ภาษาจีน

สระเสียงผสมในพินอิน

เช่น ai, ei, ao, ou, ia, ie, iao, iu, uo, ui, üe และ iong

การวางเครื่องหมายวรรณยุกต์บนสระ

เครื่องหมายวรรณยุกต์ต้องวางบนสระตามกฎของระบบพินอิน เพื่อบอกโทนเสียงของพยางค์นั้น

กฎการวางวรรณยุกต์: ถ้ามีสระ a หรือ e ให้วางบนตัวนั้นเสมอ ถ้ามี ou ให้วางบน o ถ้าไม่มี a หรือ e ให้วางบนสระตัวสุดท้าย

เสียง ü ในพินอินที่ควรรู้

เสียง ü คืออะไร

ü เป็นเสียงสระเฉพาะในภาษาจีนกลางที่ผู้เรียนไทยมักต้องฝึกเป็นพิเศษ

เสียง ü ออกเสียงโดยการ “ห่อริมฝีปากเหมือนออกเสียง อู แต่ลิ้นอยู่ในตำแหน่งออกเสียง อี” ไม่มีเสียงนี้ในภาษาไทยหรืออังกฤษ จึงเป็นเสียงที่ผู้เรียนไทยต้องฝึกออกเสียงโดยเฉพาะ

กรณีที่เขียนเป็น u แต่ออกเสียงเป็น ü

เมื่อใช้กับ j, q, x และ y บางคำจะเขียนเป็น u แต่ต้องออกเสียงเป็น ü

ในระบบพินอิน เมื่อ ü ตามหลัง j, q, x หรือ y จะละจุดสองจุดบน ü ออก เขียนเป็น u แต่ยังออกเสียงเป็น ü เช่น ju ออกเสียง “จวี่” ไม่ใช่ “จู”

ตัวอย่างคำที่มีเสียง ü

เช่น 去, 雨, 女 และ 绿色 ซึ่งควรฝึกอ่านให้ถูกต้องตั้งแต่เริ่มต้น

วรรณยุกต์ภาษาจีนในระบบพินอิน

วรรณยุกต์ภาษาจีนมีกี่เสียง

ภาษาจีนกลางมีวรรณยุกต์หลัก 4 เสียง และมีเสียงเบาอีกหนึ่งรูปแบบ

วรรณยุกต์ภาษาจีน (声调 / Shēngdiào) เป็นหัวใจของการออกเสียงภาษาจีนกลาง เพราะคำคำเดียวกันเมื่อออกเสียงต่างโทน จะมีความหมายต่างกันโดยสิ้นเชิง

โทนเสียงที่ 1

เป็นเสียงสูงเรียบ ใช้เครื่องหมายขีดราบ เช่น mā

เสียงที่ 1 (ˉ) ออกเสียงสูงและเรียบสม่ำเสมอตลอด เปรียบเหมือนเสียงนักร้องที่ร้องโน้ตเสียงสูงค้างไว้ เช่น mā (妈) = แม่

โทนเสียงที่ 2

เป็นเสียงยกขึ้น ใช้เครื่องหมายเฉียงขึ้น เช่น má

เสียงที่ 2 (ˊ) ออกเสียงยกสูงขึ้นเหมือนเสียงถามในภาษาอังกฤษ หรือเสียงประหลาดใจ เช่น má (麻) = ป่าน/ชา

โทนเสียงที่ 3

เป็นเสียงต่ำหรือเสียงกดลงแล้วขึ้น ใช้เครื่องหมายคล้ายตัว v เช่น mǎ

เสียงที่ 3 (ˇ) ออกเสียงต่ำแล้วโค้งขึ้น เหมือนเสียง “เอ้” เวลาไม่แน่ใจ ในการพูดเร็วมักออกเสียงต่ำสั้นๆ โดยไม่ยกขึ้น เช่น mǎ (马) = ม้า

โทนเสียงที่ 4

เป็นเสียงตกลงเร็ว ใช้เครื่องหมายเฉียงลง เช่น mà

เสียงที่ 4 (ˋ) ออกเสียงตกลงอย่างรวดเร็วและหนักแน่น เหมือนเสียงสั่ง หรือเสียงพูดอย่างเด็ดขาด เช่น mà (骂) = ด่า

เสียงเบาหรือ Neutral Tone

เป็นเสียงสั้นและเบากว่าโทนหลัก มักไม่มีเครื่องหมายวรรณยุกต์กำกับ

เสียงเบา (轻声 / Qīngshēng) มักพบในพยางค์ที่อ่อนแอทางไวยากรณ์ เช่น อนุภาคท้ายประโยค หรือพยางค์ที่สองของคำบางคำ เช่น ma (吗) อนุภาคคำถาม, ne (呢) อนุภาคท้ายประโยค

ดูการฝึกออกเสียงวรรณยุกต์ภาษาจีนเพิ่มเติมได้ที่ วรรณยุกต์ภาษาจีนสำหรับผู้เรียนไทย

ทำไมวรรณยุกต์จึงสำคัญกับตัวอักษรจีน

วรรณยุกต์เปลี่ยนความหมายของคำได้

คำที่มีเสียงพยัญชนะและสระเหมือนกัน แต่ออกเสียงคนละโทน อาจมีความหมายต่างกันทั้งหมด

นี่คือสิ่งที่ทำให้ภาษาจีนต่างจากภาษาไทยอย่างชัดเจน — แม้ภาษาไทยก็มีวรรณยุกต์ แต่ภาษาจีนกลางมีวรรณยุกต์ที่แยกความหมายคำจำนวนมากมาย ทำให้การออกเสียงผิดโทนมีผลต่อความเข้าใจโดยตรง

ตัวอย่างเสียงเดียวกันแต่ต่างวรรณยุกต์

เช่น mā, má, mǎ, mà และ ma ซึ่งแสดงให้เห็นว่าการออกเสียงผิดอาจทำให้สื่อสารคลาดเคลื่อน

ควรฝึกวรรณยุกต์ควบคู่กับพินอิน

การจำพินอินโดยไม่จำโทนเสียงอาจทำให้อ่านคำจีนได้ไม่ถูกต้อง

ระวัง: ผู้เรียนหลายคนท่องพินอินได้แต่ลืมวรรณยุกต์ ทำให้พูดได้แต่เจ้าของภาษาไม่เข้าใจ ควรจำทั้งเสียงและโทนไปพร้อมกันตั้งแต่แรก

คู่โทนในภาษาจีนและการเปลี่ยนเสียง

คู่โทนคืออะไร

คู่โทนคือการออกเสียงพยางค์สองพยางค์ต่อกัน ซึ่งโทนเสียงอาจส่งผลต่อจังหวะและเสียงจริง

ในการพูดภาษาจีนจริงๆ โทนเสียงบางตัวอาจเปลี่ยนไปตามบริบท เพื่อให้พูดได้คล่องและเป็นธรรมชาติมากขึ้น ซึ่งเป็นปรากฏการณ์ทางภาษาศาสตร์ที่เรียกว่า “Tone Sandhi”

กฎเสียงที่สามติดกัน

เมื่อโทนเสียงที่ 3 ตามด้วยโทนเสียงที่ 3 อีกตัว พยางค์แรกมักเปลี่ยนเป็นเสียงที่ 2 ในการออกเสียงจริง

ตัวอย่างที่พบบ่อยที่สุดคือ nǐ hǎo (你好) — ในการเขียนพินอินยังคงเป็นเสียงที่ 3 ทั้งคู่ แต่ในการพูดจริง nǐ มักออกเสียงเป็นเสียงที่ 2 กลายเป็น ní hǎo

การเปลี่ยนเสียงของ 一 และ 不

一 และ 不 สามารถเปลี่ยนโทนเสียงตามคำที่ตามหลัง จึงควรเรียนเป็นกรณีพิเศษ

• 一 (yī) ปกติเสียงที่ 1 — เปลี่ยนเป็นเสียงที่ 4 ก่อนเสียงที่ 1, 2, 3
• 一 (yī) เปลี่ยนเป็นเสียงที่ 2 ก่อนเสียงที่ 4
• 不 (bù) ปกติเสียงที่ 4 — เปลี่ยนเป็นเสียงที่ 2 ก่อนเสียงที่ 4 อีกตัว

ตัวอย่างคำที่มีการเปลี่ยนเสียง

เช่น 你好, 很好, 一下 และ 不看

ดูรายละเอียดระบบพินอินและสัทอักษรภาษาจีนฉบับวิชาการได้ที่ เอกสารระบบสัทอักษรภาษาจีนสำหรับผู้เรียน

วิธีเริ่มเรียนตัวอักษรจีนและพินอินสำหรับผู้เริ่มต้น

เริ่มจากพินอินก่อนตัวอักษรจีน

ช่วยให้รู้เสียงอ่านของคำจีนและฝึกออกเสียงได้ถูกต้องก่อนจำตัวอักษรจำนวนมาก

ลำดับที่แนะนำสำหรับผู้เริ่มต้น: ฝึกพินอินและวรรณยุกต์ → ฝึกออกเสียงคำง่ายๆ → เริ่มเรียนตัวอักษรจีนพร้อมพินอินและความหมาย → ฝึกเขียนตัวอักษร ลำดับนี้ช่วยให้สร้างรากฐานที่มั่นคงโดยไม่รู้สึกท่วมท้น

ฝึกพยัญชนะ สระ และวรรณยุกต์แยกกัน

ช่วยให้เข้าใจโครงสร้างเสียงของภาษาจีนและลดความสับสนในการอ่าน

• สัปดาห์ที่ 1: ฝึกพยัญชนะต้น 21 ตัว
• สัปดาห์ที่ 2: ฝึกสระเดี่ยวและสระผสม
• สัปดาห์ที่ 3: ฝึกวรรณยุกต์ทั้ง 4 เสียงกับคำง่ายๆ
• สัปดาห์ที่ 4 เป็นต้นไป: รวมพยัญชนะ สระ และวรรณยุกต์เข้าด้วยกัน

เรียนตัวอักษรจีนพร้อมความหมายและเสียงอ่าน

ควรจำตัวอักษรจีนควบคู่กับพินอิน ความหมาย และตัวอย่างคำ

ทุกครั้งที่เรียนตัวอักษรจีนใหม่ ควรจำทั้ง 3 อย่างพร้อมกัน ได้แก่ รูปเขียนของตัวอักษร เสียงอ่าน (พินอิน + วรรณยุกต์) และความหมาย การจำแยกส่วนกันทำให้ใช้งานจริงได้ยาก

ฝึกฟังและพูดตามเป็นประจำ

การฟังเสียงเจ้าของภาษาและพูดตามช่วยให้แยกโทนเสียงและออกเสียงได้เป็นธรรมชาติมากขึ้น

เคล็ดลับ: ฝึกฟังวรรณยุกต์ทั้ง 4 เสียงด้วยคำง่ายๆ คำเดียว เช่น ma ทั้ง 4 โทน ทุกวันจนแยกเสียงได้ชัดเจน ก่อนจะเรียนคำอื่นๆ เพิ่ม

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยในการเรียนตัวอักษรจีน

จำตัวอักษรจีนโดยไม่จำเสียงอ่าน

ควรเรียนตัวอักษรพร้อมพินอินและวรรณยุกต์ เพื่อให้ใช้งานได้จริงทั้งอ่านและพูด

ผู้เรียนบางคนพยายามจำรูปตัวอักษรอย่างเดียวโดยไม่ฝึกออกเสียง ทำให้อ่านได้แต่พูดไม่ออก ควรเรียนทั้งสองส่วนควบคู่กันตั้งแต่แรก

อ่านพินอินเหมือนภาษาอังกฤษ

ตัวอักษรละตินในพินอินมีเสียงเฉพาะของภาษาจีน จึงไม่ควรอ่านตามเสียงภาษาอังกฤษทั้งหมด

ตัวอย่างที่มักอ่านผิด: x → ไม่ใช่ “เอ็กซ์” แต่คือ “เซ” เสียงเบา / q → ไม่ใช่ “คิว” แต่คือ “ชี” เสียงเบา / zh → ไม่ใช่ “ซีเอช” แต่คือ “จ” แบบม้วนลิ้น

ละเลยวรรณยุกต์

การไม่ใส่ใจโทนเสียงอาจทำให้ความหมายของคำเปลี่ยนและสื่อสารผิดได้

ควรฝึกออกเสียงวรรณยุกต์ตั้งแต่วันแรกที่เริ่มเรียน แม้จะรู้สึกยากในตอนต้น การสร้างนิสัยที่ถูกต้องตั้งแต่เริ่มต้นดีกว่าการแก้นิสัยภายหลัง

สับสนเสียง u กับ ü

ควรฝึกแยกเสียง u และ ü โดยเฉพาะคำที่ใช้กับ j, q, x และ y

เสียง u (อู) และ ü (อือ-ห่อปาก) ฟังดูคล้ายกันแต่ต่างกันชัดเจน ลองฝึกโดยออกเสียง “อี” แล้วค่อยๆ ห่อปากจนกลมขึ้นโดยไม่เปลี่ยนตำแหน่งลิ้น นั่นคือเสียง ü

สรุปตัวอักษรจีนและพินอินสำหรับผู้เริ่มต้น

ตัวอักษรจีนเป็นระบบสื่อความหมาย

ผู้เรียนจึงต้องใช้สัทอักษรอย่างพินอินช่วยอ่านเสียง

ตัวอักษรจีนบอกความหมาย พินอินบอกเสียง ทั้งสองส่วนต้องเรียนควบคู่กันจึงจะสื่อสารได้จริง ดูคำศัพท์ภาษาจีนและภาษาต่างประเทศเพิ่มเติมได้ที่ คลังคำศัพท์ภาษาต่างประเทศสำหรับคนไทย

พินอินประกอบด้วยพยัญชนะ สระ และวรรณยุกต์

การเข้าใจทั้งสามส่วนช่วยให้อ่านและออกเสียงภาษาจีนกลางได้ถูกต้อง

ควรฝึกออกเสียงควบคู่กับการจำตัวอักษร

การเรียนตัวอักษรจีนพร้อมเสียงอ่าน ความหมาย และตัวอย่างคำจะช่วยให้ใช้ภาษาจีนได้มั่นคงขึ้น

ความสำเร็จในการเรียนภาษาจีนไม่ได้วัดจากจำนวนตัวอักษรที่จำได้ แต่วัดจากความสามารถในการนำไปใช้สื่อสารได้จริง เริ่มต้นอย่างถูกวิธีด้วยพินอินและวรรณยุกต์ แล้วค่อยๆ สะสมตัวอักษรทีละน้อย จะทำให้การเรียนภาษาจีนยั่งยืนและสนุกมากขึ้น